Een superklein (10 cm) vogeltje met een groot en explosief geluid, dat is het winterkoninkje. Dit maakt hem een opvallende verschijning, samen met zijn opstekende staartje en de bruine tot kaneelbruine kleur. De naam winterkoning (Troglodytes troglodytes) is een beetje misleidend, want de vogel kan helemaal niet zo goed tegen de kou. Maak je tuin winterkoninkjes-proof en lok dit leuke tuinvogeltje naar je toe.

Zang van het winterkoninkje

Het winterkoninkje is een standvogel, wat wil zeggen dat je hem jaarrond in ons land ziet. In Nederland leven ongeveer 500.000 broedparen. Deze kleine, bruine zangvogel staat bekend om zijn zang, terwijl je het vogeltje zelf nauwelijks ziet. Goed gecamoufleerd zit hij in dichtbegroeide struiken of bomen en zingt zijn wijsje. De zang klinkt helder, luid en fel in een fijn melodietje, al haalt deze zangvogel het wat dat betreft niet bij bijvoorbeeld de merel.

Help het winterkoninkje de winter door - Buitenleven magazine
De luide zang van winterkoninkjes hoor je jaarrond in ons land.

Waar leeft het winterkoninkje?

Hoe aanwezig hij ook kan zijn met zijn gezang, winterkoninkjes zoeken graag beschutte plekken op. Je hoort ze vaak zingen in stadsparken en ook dichtbegroeide tuinen en bossen zijn favoriet. Een plantenrijke border en een aantal struiken in je tuin zijn genoeg om deze kleine lawaaimaker tevreden te stellen; ze kruipen er graag onder. Denk bijvoorbeeld aan door elkaar groeiende brandnetels, bramen of andere takrijke struiken. De kans op een winterkoning in je tuin is groter als je in een wijk woont met veel bomen en ander groen waar hij zich goed kan verschuilen. Helaas kunnen een lange periode van vorst en veel sneeuw ervoor zorgen dat veel winterkoninkjes de winter niet overleven. Net als veel andere tuinvogels kan ook dit kleine zangvogeltje ’s winters dus wel wat hulp gebruiken.

Help het winterkoninkje de winter door - Buitenleven magazine
De mannetjes bouwen verschillende nestjes van allerlei materialen, zoals mos.

Een nestje van rommel voor de eitjes

Half april gaat het winterkoninkje op zoek naar een partner om eitjes te gaan leggen. Mannetjes gaan druk in de weer en bouwen een aantal kleine bolvormige nestjes met een kleine ingang, waar het vrouwtje er één van uitkiest. De nestjes maken ze van onder andere bladeren, mos en takjes. Eigenlijk alles wat de winterkoninkjes vinden tussen bomen en struiken, is bruikbaar. Ze zijn dus alleen maar blij als je een keertje niet geharkt hebt in de tuin. Sterker nog, in een supernette tuin zonder losliggende takjes, bladeren en rommel laat het winterkoninkje zich niet zo snel zien. Is de partner gekozen en is het vrouwtje aan het broeden (circa zes eitjes), dan zoekt de man verder naar een volgende partner voor een van zijn andere bouwwerken. Lukt dit, dan heeft hij het druk, want beide ouders voeren de jongen nog tot ongeveer een maand na geboorte.

Help het winterkoninkje de winter door - Buitenleven magazine
Met het ophangen van een nestkastje bied je de winterkoninkjes een warme plek om te overwinteren.

Hang een nestkastje op voor het winterkoninkje

Tijdens koude winternachten zoeken de vogeltjes elkaar op om gezamenlijk te slapen en elkaar warm te houden. Om de winterkoninkjes ‘s winters te helpen, kun je een nestkastje ophangen. Dit gebruiken ze slechts soms om te broeden – de mannetjes doen immers hun uiterste best om nestjes te bouwen. Maar de tuinvogels zullen blij zijn als ze tijdens koude maanden een klein en warm huisje kunnen betrekken. Zeker als je in een omgeving met veel ‘kale’ tuinen woont zoals een nieuwbouwwijk.

Larven staan ook op het menu van de winterkoning.

Wat eet een winterkoning?

Op of laag bij de grond, dat is de plek waar het winterkoninkje het liefst voedsel zoekt. Daarom is het slim om ook altijd voer op de grond en onder struiken en bomen te strooien, als je wilt dat winterkoninkjes er ook van eten. Net als veel vogels hebben ze een uitgebreid menu. In het seizoen eten ze graag rupsen, spinnen, larven en kleine insecten. Is eten schaarser, dan zijn zaden ook geschikt. Bovendien eten ze gemakkelijk uit schorsen, waar ze met hun kleine snavel eiwitrijke hapjes zoals duizendpoten uit kunnen vissen.

Wil je meer vogels helpen in de koude maanden van het jaar? Lees tips over vogels voeren in de winter.

Review deze post